Çocuklara Cinselliği Anlatmak… Ama Nasıl?
Cinsel bilgiler sayesinde çocuk, bedenini daha iyi tanır, duyguları ve akran baskısıyla daha iyi baş eder ve en önemlisi cinsellik hakkında bilgisi olan çocuklar kendilerini cinsel istismara karşı koruyabilirler. Ancak cinsellik hakkında konuşmak birçok insan için kolay değildir. Cinsellik hakkında konuşmayı güçleştiren en önemli konu anne babanın buna hazır olmayışlarıdır. Neyi nasıl anlatacaklarını önceden planlamamış anne babalar daha çok güçlük çekerler. Çocuklara cinselliği anlatırken şu hususlara dikkat edilmelidir:
• Cinsellikle ilgili bilgiler erken çocukluk döneminde verilmeye başlanmalıdır. Ancak bu zamanın geçmiş olması, artık bu konuyu konuşmak için geç kalındığı anlamına gelmez.
• Çocuk konuşmak istediğinde mutlaka müsait ortam oluşturulmalıdır. Geçiştirmek ve ertelemek uygun değildir. Bu tutum çocuğun yanlış kaynaklardan birçok olumsuz bilgi edinmesine neden olabilir.
• Çocuğa karşı açık ve dürüst olunmalıdır. Anne babanın bu yaklaşımı, çocuğun da anne babasına karşı bu konuda dürüst ve açık olmasını kolaylaştırır.
• Verilen bilgiler mutlaka doğru ama çocuğun anlayabileceği düzeyde olmalıdır. Örneğin ilk çocukluk çağında “Bebekler nereden gelir?” sorusuna “Bazen anne ile baba birbirlerine sevgiyle sarılırlar. Bu sarılma özel bir anne baba sarılmasıdır. Bebek ancak bundan sonra olabilir.” şeklinde bir açıklama yapılabilir. 8 yaşını geçmiş bir çocuğa ise babanın vücudundan bir tohumun annenin içindeki bir yumurtayla birleştiği ve bunun bebeği oluşturmaya başladığı söylenebilir. Çocuk bu açıklamayı yeterli bulmazsa neyi bilmek istediği açıkça belirlendikten sonra kısa, net, doğru, basitleştirilmiş şekilde cinsel bilgiler aktarılmalıdır.
• Verilen bilgiler yaşa uygun olmalıdır. Çocuğun anlamaya hazır olmadığı ya da henüz merak etmediği konuları açıklamak doğru değildir.
• Çocukla cinsellik hakkında konuşmaya başlarken tam olarak neyi öğrenmek istediği netleştirilmelidir. Örneğin “Sordukların hakkında şu anda ne bildiğini anlatır mısın?” diye sorulabilir. Böylece gereksiz tekrarlardan uzak durulmuş ve varsa çocuğun sahip olduğu ön yargılar ve yanlış bilgiler fark edilmiş olur.
• Çocuklar aynı şeyi tekrar tekrar sorabilirler. Bu duruma hazırlıklı olunmalıdır. Sorularına gerekli açıklamaları yaptıktan sonra “Bilmek istediğin başka şey var mı?” diye sorulması çocuğun sorularını daha rahat sormasını sağlar.
• Cinsellikle ilgili konuşmanın yapılış şekli, çocuk ya da gencin cinsellik algısını etkileyecektir. Bu yüzden konuşmanın olumlu, heyecan verici, eğlenceli geçmesine dikkat edilmelidir. Ayrıca konunun evlilik ve aile hayatıyla, sevgi ve sadakatle bağlantısı da açık ve olumlu şekilde kurulmalıdır.
• 11 yaş civarında çocuklar erinliğe geçerler. Çocuk erinlikle birlikte gelen bedensel, psikolojik ve sosyal değişimlerle ilgili olarak önceden bilgilendirilmelidir. “Bir süre sonra bedensel, duygusal ve sosyal bazı değişimler yaşayacaksın. Bu senin yetişkin hayatına geçişle ilgili ilk adımın olacak. Seni ne tip değişimlerin beklediği hakkında neler biliyorsun?” şeklindeki bir giriş sayesinde hem çocuğun zaten bildiği şeyler gereksiz yere tekrar edilmemiş olur hem de yanlış bilgiler varsa düzeltilebilir. Ayrıca çocuk konu hakkında konuşmak için hazırlanmış olur.
Çocukları Cinsel İstismardan Korumak İçin Neler Yapmak Gerekir?
• Çocuğu cinsel istismar vb. olumsuzluklardan koruyabilmenin ilk ve en önemli adımı, çocukla anne baba arasında sağlıklı iletişim kanallarının açık olduğu mutlu bir ilişki kurmaktır. Çocuğa anne babayla her zaman her şeyi konuşabileceği hissettirilmelidir. Ona zaman ayrılmalı, istediği konuları anne babasıyla konuşmasına fırsat tanınmalıdır. Çocuk diğer birçok şeyi anne babasıyla konuşamıyorsa şüphelendiği, ne olduğunu anlayamadığı bir istismar olayını da konuşmayacaktır.
• Cinsel istismar yaşayan çocuk bu durumu anlattığında anne babasının kendisine kızmasından korkar. Bu yüzden çocukla korkuya değil, güvene dayalı bir ilişki kurulmalıdır. Ayrıca başkalarının yaptığı yanlış davranışlardan dolayı hiçbir zaman kendisinin suçlanmayacağına dair bir güven duygusu da oluşturulmalıdır.
• Kendilerine güvenen çocuklar kendilerini daha iyi koruyabilirler. Cinsel istismarla karşı karşıya gelen pek çok çocuk ne olup bittiğini tam olarak anlayamasa dahi bir şeylerin ters gittiğine dair bir hisse kapılır. Bu yüzden çocukların kendilerine güven duygusu ile yetişmeleri sağlanmalıdır. Ayrıca böyle bir hisse kapıldıklarında öncelikle anne babalarına başvurup bu duygudan bahsetmeleri gerektiği çocuklara öğretilmelidir.
• Çocuğun bedeni üzerinde kimsenin tasarruf hakkı olmadığını anlaması sağlanmalıdır. Çocuk bedeniyle ilgili karar vermeyi erken yaşlarda öğrenmelidir. Çocuğu zorla öpmek, özellikle erkek çocukları cinsel organlarını insanların içinde açıp göstermeleri için zorlamak vb. uygulamalar çocuğun bunu öğrenmesini geciktirir.
• Çocuğun farklı dokunma türleri hakkında bilgilenmesi sağlanmalıdır. Onu seven birinin ona sarılması, öpmesi; hemşire veya doktorun tedavi amaçlı dokunmaları, anne babanın temizlik ve bakım için dokunmaları vb. iyi dokunmalar ile hiçbir sebebi yokken dokunan kişilerin hoşa gitmeyen ve rahatsızlık duygusu uyandıran dokunuşları arasındaki farkı anlayacağı şekilde bilgi verilmelidir. Özellikle mahrem bölgelere sebepsiz dokunma ya da kendisinden çıplakken bir şeyler yapmasını isteme hakkına kimsenin sahip olmadığı çocuğa öğretilmelidir.
• Çocuğu taciz edenler çocuktan bunu bir sır olarak saklamasını isterler. Çocuğa, diğer yetişkinlerin ondan birtakım şeyleri anne ve babasına söylememesini isteme haklarının olmadığı öğretilmelidir. Çocuk yaşadığı herhangi bir olumsuz olayı veya duyguyu anne babasıyla paylaşması gerektiğini bilmelidir.
• Çocuk kendisini taciz eden kişiden korktuğu için durumu gizleyebilir. Herhangi birisi onu incittiğinde öncelikle anne babası olmak üzere çevresindeki diğer yetişkinlerin onu koruyacağı çocuğa hissettirilmelidir.
• Bazen yetişkinler çocuğa rahatsızlık verdiklerini fark etmeden de dokunabilirler. Bu nedenle çocuklar, dokunması rahatsızlık veren kişiye durması gerektiğini, bundan rahatsız olduğunu söylemesi konusunda teşvik edilmelidir.
Çocukla güven ve anlayış içeren bir ilişki kurmuş olmak onu istismardan korur.
Nasıl Kandırıyorlar?
Çocuğu taciz edenler tacizin bir sır olarak saklanması için bazı yolları denerler. Bunlar içinde en yaygın olarak kullanılanlar şunlardır:
Tehdit: “Eğer söylersen vücuduna kötü şeyler olabilir.” “Eğer kimseye söylersen annen, baban ya da kardeşine zarar veririm.” vb.
Mantıklı gibi gözüken açıklamalar getirmek: “Annen baban beni dinlemeni isterler. Dinlemezsen yaramazlık yapmış olursun.” “Annen baban bu bölgenin özel olduğunu söylemişlerdi. Bunun hakkında konuşursan sana kızarlar.” vb.
Yakınlık/akrabalık: “Seninle herkesten çok ben oynuyorum.” “Ailede herkes beni çok sever, söylememelisin.” “Sana hediyeler almamı istiyorsan bu küçük sırrı aramızda saklayalım.” vb.
Çocukları bu tür yaklaşımlar konusunda bilgilendirin!
Kaynak: Ayşe Esra İŞMEN GAZİOĞLU – Hayatın İlk Çeyreği
