Gerçek İhtiyaçları Doğru Belirlemek

Alışveriş Aile Ekonomisi

Gerçek İhtiyaçları Doğru Belirlemek

Aşırı ve gereksiz tüketim kişinin bütçesini olumsuz etkiler. Bu sebeple kişinin harcamalarında gerçek ihtiyaçlarına uygun bir yol tutması önemlidir. Bu da ihtiyaçlar çerçevesinde bir alışveriş listesi hazırlamak ve alışveriş sürecini buna göre yürütmekle mümkün olur.

Bu yazıda bilinçli alışveriş için gerekli olan; alışveriş öncesi planlama, alışveriş sırasında dikkat edilmesi gereken hususlar, alışveriş sonrasında değerlendirme ve mesafeli alışveriş konuları ele alınacaktır.

Bilinçli Alışveriş

Alışveriş fiziksel, sosyal ya da psikolojik ihtiyaçların giderilmesi için yapılır. İhtiyaçlar ve ihtiyaçları karşılamak için seçilen ürün ve hizmetler çeşitli unsurlara bağlı olarak kişiden kişiye değişir. Örneğin bireyin yaşı, hayat şartları, yaşam tarzı, çevresel koşullar, kültür bunlardan bazılarıdır. Bir ürün veya hizmet alma kararı verirken farkında olarak ya da olmayarak kişi bunlardan etkilenir. Ancak amaç en az zaman, emek ve maddi kaynağı ayırarak en fazla fayda ve tatmini sağlamak olmalıdır. Bunun için alışveriş öncesi planlanma, alışveriş sırasında dikkat, alışveriş sonrasında ise satın alınan mal ve hizmetlerin ihtiyaç ve isteklere uygunluğunun değerlendirilmesi gerekir.

Bu Adımları İzleyin, Cebinizdeki Para %25 Artsın!

İhtiyaçlarınızı Belirleyin! İstek ve ihtiyaçların doğru belirlenmesi, alışverişin planlanmasında ilk ve en önemli adımdır. Alınması düşünülen mal ve hizmetlere gerçekten ihtiyaç duyulup duyulmadığı iyice ölçüp biçilmelidir. Örneğin ayakkabınız var, fakat kışın yağışlı havalarda giyebileceğiniz bot veya çizmeniz yoksa ihtiyacınız olan şey yağışlı havalarda kullanabileceğiniz bir bot veya çizmedir.

Bütçenizi Belirleyin! İhtiyacı tespit ettikten sonraki aşamada yapılması gereken, ihtiyaç duyulan şeyi satın alabilmek için bir kaynak oluşturmak, bütçe ayırmaktır. İstek ve ihtiyaçları karşılamak amacıyla ayrılacak para miktarı kişinin bütçesine uygun bir şekilde belirlenmelidir. Böylelikle aşırı veya gereksiz tüketimin kişinin bütçesine olumsuz etkileri önlenebilir. Örneğin “Bu ay çamaşır makinesinin taksitleri bitiyor. Bir sonraki ay elektrikli süpürge için taksit ödemeye başlayabilirim.” düşüncesi doğru bir yaklaşımdır.

Kıyaslayın! Satın alınacak mal ya da hizmetin kullanım yerine göre kalite uygunluğu, piyasadaki çeşitleri, fiyatları, varsa kullanım ve bakım özellikleri, garanti süreleri ve benzeri konular hakkında alışveriş öncesinde bilgi edinilmelidir. Bu süreçte broşür ve reklamlarla yetinilmemeli, daha önce o ürün ya da hizmeti kullanmış kişilerin düşünce ve önerilerine de kulak verilmelidir. Bu araştırmalar sonucunda farklı markalar, modeller, ödeme seçenekleri arasında seçim yaparken “en uygun olanı, en ucuza satın almak” hedeflenmelidir. Örneğin fiyatı daha uygun olmasına rağmen fazla enerji sarf eden bir elektrik süpürgesi yerine, az enerji harcayan elektrik süpürgesi tercih edilmelidir.

Liste Yapın! Alışverişe çıkmadan önce neyin ne miktarda satın alınacağını gösteren bir alışveriş listesi hazırlanmalıdır. Bu şekilde planlanandan fazla alışveriş yapılması önlenmiş olur. Böylece hem emekten hem paradan tasarruf edilir.

Sakin Zamanları Seçin! Alışveriş için çarşı ve dükkânların tenha olduğu gün ve saatler tercih edilmelidir. Böylece hem alınacak ürün ve hizmetlerle ilgili satıcıdan yeterince bilgi alınabilir hem de yeterli inceleme yapmak için vakit ayrılabilir.

Alışveriş Sırasında Dikkat!

Ön hazırlıklar tamamlanmıştır. Alışverişe çıkılacaktır. Alışveriş sırasında nelere dikkat etmek gerekir?

• Alışverişe yorgun, aç ya da keyifsizken çıkmayın. Aksi takdirde para harcama isteğiniz artacaktır.

• Hazırladığınız ihtiyaç listesini yanınıza almayı unutmayın.

• Alacağınız mal ve hizmetlerin fiyat ve kalitesini farklı yerlerden araştırmadan satın almayın.

• Alışveriş için güvenilir ve seçme şansınızı arttıracak çeşitlilikte mal bulunduran, etiketleri ve malların teşhir şekli alışverişe yardımcı olan yerleri tercih edin.

• Alışveriş listenizin dışına taşmayın, planınıza sadık kalın. İndirimli satışların cazibesine kapılıp ihtiyacınız olmayan veya ihtiyacınızın az olduğu ürün ve hizmetleri almayın. Satın almayı hedeflediğiniz mal ve hizmetlerden beklediğiniz yararları aklınızda tutun. Satıcılardan bu hususta bilgi istemeyi ihmal etmeyin. Ancak satıcının verdiği her bilgi ve vaadi de hemen kabullenmeyin.

• Eğer satın alma kararına ulaşırsanız özellikle garanti süresi, ürün işlevleri, bakım gibi hususlardaki vaatleri yazılı olarak isteyin.

• Fiyatı uygun olan mallar arasından garanti belgesi, etiket veya standartlara uygunluk sembolü taşıyanları tercih edin.

• Özellikle gıda, ilaç, temizlik, bakım ve kozmetik ürünlerinde üretim tarihlerini ve son kullanma tarihlerini dikkate alın.

• Satın alınacak mal veya hizmetin gerek duyduğu kullanım ve bakım özelliklerini öğrenin.

• Satın alınan ürünün yanındaki aksesuarları, ambalajın içerisinde gelen kitapçıkları ve benzeri unsurları eksik olma ihtimaline karşı kontrol edin. Özellikle kullanım kitapçıklarının Türkçe olmasına dikkat edin.

• Büyük ya da ağır ürünleri satın almayı alışverişinizin sonlarına bırakın.

• Satıcıların ölçü ve tartı araçlarını doğru kullanmalarına dikkat edin.

• Özellikle dayanıklı tüketim mallarında garanti belgesi alın ve yetkili firmaya onaylatın.

• Alışveriş esnasında mutlaka fiş, fatura, teslim fişi gibi bir belge alın. Bu belgeleri sonrasında da saklayın.

• Ürün veya hizmetin fiyatına ilave olarak nakliye, servis ücreti ve benzeri adlar altında başka ödemeler yapıp yapmayacağınızı öğrenin.

• Aynı yerden birkaç ürün alıyorsanız ödeme noktasına gitmeden önce aldığınız ürünlerin toplam bedelini hesaplayın.

• Ödemeyi yaptıktan sonra alışveriş belgenizi kontrol ederek ürünlerinizi eksiksiz aldığınızdan ve almadığınız bir ürünün yanlışlıkla listeye eklenmediğinden emin olun.

Gözünüz Açık Olsun!

Alışveriş mekânlarının ve bu mekânlardaki stant, raf ve reyon gibi kısımların düzenlenmesinde mimar, endüstri tasarımcısı, psikolog vb. farklı meslek erbabı çalışır. Bu uzmanlar alışverişi arttırıcı ve tüketimi körükleyici düzenlemeler yaparlar. Örneğin:

• İnsanların çoğu ağırlıklı olarak sağ taraflarını kullanır ve sağ yanlarına yönelmeye yatkındırlar. Bu sebeple dikkat çekmesi ya da satılması öncelikle istenen ürünler mağazaların sağ kısmına yerleştirilir. Böylece tüketicide satın alma davranışı körüklenir.

• Ürünlerin dikkat çekmesi ve algılanması için ambalajlarında ya da sergilenmelerinde beş duyunun tamamına veya olabildiğince çoğuna hitap etmeye çalışılır. Böylece farklı ürünler arasından tüketicinin o ürünü fark etmesi ve alması sağlanır.

• Market sepetleri ya da arabaları olabildiğince büyük ebatlarda olur. Böylece sepetin önemli bir bölümü boş kalır ve tüketici “az alışveriş yaptığını ve bir şeyler daha alması gerektiğini” düşünür.

• İndirim ve promosyonlara süre koyulur, geri sayımın altı çizilir. Böylece tüketicide “Fırsatı kaçırmamalıyım.” düşüncesi uyandırılarak satın alma kararı vermesi sağlanır.

• Büyük alışveriş merkezlerinde çalan müzikler bilinçli seçilir. Amacı kişiyi gerçeklikten koparıp muhakeme yeteneğini zayıflatmaktır.

Alışveriş Sonrasında Durup Bir Düşünün!

Alışveriş sonrasında aşağıdaki sorular ve benzerleri üzerine düşünülmelidir. Eğer bütün bu soruların cevabı “evet” ise alışveriş en uygun şekilde gerçekleştirilmiştir, aksi hâlde sorun vardır. Sorunlu alanlar doğru bir şekilde belirlenirse daha sonraki alışverişlerde dikkat edilmesi gereken hususlar da belirlenmiş olacaktır.

• Satın aldığınız mal ya da hizmete gerçekten ihtiyacınız var mıydı?
• Alışverişiniz öngördüğünüz amaçlara hizmet etti mi?
• İhtiyaç ve isteklerinizi yeterli miktarda karşıladınız mı?
• İhtiyacınıza uygun niteliklerde ürün seçebildiniz mi?
• Satın aldığınız malın kullanımı ve bakımı kullanım kılavuzunda yazıldığı gibi mi?
• Alışverişiniz bütçenize uygun bir şekilde mi gerçekleşti?
• Alışveriş öncesi ya da sırasında yeterince piyasa araştırması yapabildiniz mi?
• Aldığınız malların fiyat kalite ilişkisi uygun mu?
• Aldığınız ürünün ödemelerinde zorlanacak mısınız?

Kaynak: Gençler İçin Yaşam Becerileri-II

Bir yanıt yazın