Ev Ortamında Eğlenme ve Öğrenme
Ev ortamı çocuğa ihtiyaç duyduğu güvenlik hissini veren, aileyi fiziksel olarak bir arada tutan mekândır. Çocuk burada yaşar, büyür, eğlenir ve aynı zamanda öğrenir.
Giyinirken Yapılabilecek Faaliyetler
• Giysilerin adları söylenebilir. Örneğin “Şimdi pantolonunun üzerine kazağını giy bakalım.”
• Renkler ve desenler hakkında konuşulabilir. Örneğin “Hangi tişörtünü giymek istersin? Mavi olanı mı? Yeşil çizgili olanı mı?”
• Sayılar hakkında konuşulabilir. Örneğin “Çorabını giymeden önce gel parmaklarını sayalım: bir, iki, üç, dört, beş. Evet, beş ayak parmağın var.”
• Saol kavramları kullanılabilir. Örneğin “Önce sağ kolunu uzat, şimdi de sol kolunu…”
• Vücut azaları hakkında konuşulabilir. “Hadi atletini başından geçirelim. Şimdi bir kolun, şimdi ikinci kolun…”
• Mevsimlere dair açıklamalar yapılabilir. Örneğin “Yazın kısa kollu, kışın uzun kollu giyeriz.”
• Çocuktan karışık çoraplar içinden bir çorabın eşini bulması istenebilir.
• Çocuğun talimatları takip etmesini sağlamak için giysilerinden biri saklanıp çeşitli ipuçları verilerek bulması sağlanabilir.
Beslenirken Yapılabilecek Faaliyetler
• Besin grupları (sebze, meyve vb.) hakkında konuşulabilir.
• Yiyeceklerin nereden geldiği hakkında konuşulabilir. Örneğin “Ceviz ağaçtan toplanır.”
• Yiyeceklerin renk ve büyüklükleri hakkında konuşulabilir.
• Kesici ya da kırılabilecek şeyler tezgâhtan uzaklaştırıldıktan sonra çocuğa sebzeleri yıkamak, hamur yoğurmak vb. işler yaptırılabilir. Bu etkinlik sırasında çocuk çok sayıda sebze tanıyacak, dokuları hakkında fikir sahibi olacak, parmak becerilerini geliştirmek için fırsat kazanacaktır. Ayrıca pişmesine katkıda bulunduğu yiyecekleri daha keyifli ve istekli yiyecektir.
• İki yiyecek birbirleriyle kıyaslanarak benzerlik ve farklılık çalışması yapılabilir. Örneğin “Fındık ve ceviz ne bakımdan farklıdır? Ne bakımdan benzerler?”
• Eğer beslenme çantası hazırlanıyorsa çocuğun bu hazırlığa yardım etmesi sağlanabilir.
• Daha büyük çocuklar için yiyecekler eşit parçalara ayrılırken kesirler hakkında konuşulabilir. Örneğin “Çeyrek elma daha yer misin?”
• Daha büyük çocuklar için çocukla birlikte haftalık menü hazırlanıp bu menüde hangi besin gruplarının yer aldığı tartışılabilir.
Ev Dışında Eğlenme ve Öğrenme
Anne babalar çocuklarıyla birlikte ev dışında oldukça uzun zaman geçirebilirler. Uzun bir araba yolculuğunda, market alışverişinde, bir yerde sıra beklerken vb. geçip giden zamanı hem daha eğlenceli hâle getirmek hem de çocuğa öğrenme ortamı sunmak için anne baba farklı fikirler geliştirebilir.
Arabada Yapılabilecek Faaliyetler
• Özellikle küçük çocuklar için renk ve sayı alıştırmaları yapılabilir. Örneğin “Hadi sarı taksileri gösterelim.”
• Trafik lambaları üzerine konuşulabilir.
• Kısa yolculuklarda ya da yolculuğun bir bölümünde çocuk şarkıları ya da masalları içeren CD’ler dinlenebilir, şarkılara eşlik edilebilir.
• Küçük çocuklara araç tipleri ayırıcı özellikleriyle birlikte tanıtılabilir. Örneğin “Bak bu tren. Rayların üzerinde gider.”
• Çocuğun yaşına göre çeşitli kelime oyunları oynanabilir. Örneğin aile üyelerinden biri bir şehir adı söyler. Diğeri bu adın son harfi ile başlayan başka bir şehir söyler. Oyun bu şekilde sürer.
• Çocuğun gelişim düzeyine göre sayılarla ilgili oyunlar oynanabilir. Örneğin 1–50 arasında bir sayı seçilir. Çevrede bu kadar adette olan herhangi bir şey bulunmaya çalışılır.
• Çocuğun günlük yaşamda matematiği kullanabileceği fırsatlar oluşturulabilir. Örneğin kaç litre benzin alınacağı ve benzin fiyatı verilerek ödenecek bedeli hesaplaması istenebilir.
• Yolculuğa çıkmadan önce çocuğa bir yol haritası verilerek olası gidiş yollarını, nerelerde mola verilebileceğini listelemesi istenebilir.
• Seyahatler sırasında yönler ile ilgili sorular sorulabilir. Küçük bir pusula aracılığıyla çocuğun varılmak istenen nokta ile bulunduğu nokta arasındaki yolu yönler aracılıyla tasvir etmesi istenebilir.
Market Alışverişinde Yapılabilecek Faaliyetler
• Küçük çocuklarda alışveriş mantığını oturtmak için market arabasının kasa önünde boşaltılmasına yardım etmesi, ödenecek miktar belli olduktan sonra parayı kasiyere vermesi istenebilir.
• İçeceği meyve suyu ya da sütleri kendi seçmesi için fırsat verilip karar verme becerisinin gelişmesine yardımcı olunabilir.
• Okumayı yeni yeni söken çocuğa iri yazılmış ve basit yazılar okutulabilir.
• Çocuğun yemek istediklerini söylemesi istenip bir menü oluşturulabilir. Çocukla birlikte markete gidilerek listedekilerin pişmesi için gerekli malzemeler temin edilebilir.
• Market listesi dolabın üzerine asılarak okul çağındaki çocukların isterlerse listeye ek yapması sağlanabilir.
• Alışveriş listesi çocuğa verilerek markette listedeki ürünleri bulması istenebilir.
• Basit aritmetik hesaplamalar yapması sağlanabilir. Örneğin “Bunun içinde kaç bisküvi var? Biz ailede kaç kişiyiz? Bu durumda her birimize kaçar bisküvi düşüyor?”
Kaynak: A. Esra İŞMEN GAZİOĞLU – Okul ve Aile
